UMWELT // Adam Ziajski
Czy można uchwycić namacalnie zbiorowe emocje, procesy poznawcze, wzajemne oddziaływania? Jest ruch, puls, oddech - i jeszcze kilka danych. Fale emocji. Neuronalny szum. Jest percepcja i działanie. Nasza obecność, spleciona z obecnością innych. Brawa. Spróbujmy! Zobaczmy co się wydarzy.
„Umwelt” to najnowsze przedsięwzięcie Adama Ziajskiego, twórcy spektakli „Nie mów nikomu” i „Spójrz na mnie”, poświęconych osobom wykluczonym społecznie. Powstały one jako dyptyk w Scenie Roboczej w Poznaniu (2016), z udziałem osób głuchych, oraz w Teatrze Śląskim w Katowicach (2018), z udziałem osób niewidomych. Tym razem reżyser zaprosił do współpracy trójkę bohaterów o odmiennych sposobach percepcji rzeczywistości – osobę głuchą, osobę z AuDHD oraz osobę doświadczającą synestezji.
Tytułowy termin w języku niemieckim oznacza „wokół-świat”: środowisko, które nie tyle nas otacza, ile obejmuje to, co dla nas istotne i rzeczywiście dostrzegalne. To subiektywny świat zmysłów, reakcji i znaczeń.
„Umwelt” jest eksperymentem artystyczno-badawczym, w którym neurotechnologia spotyka się z humanistyką, pozwalając publiczności zanurzyć się w wielozmysłowym doświadczeniu poprzez biofeedback. To laboratoryjny zapis współobecności, oparty na aktywności neuronalnej realizatorów (pomiar EEG w pasmach beta, alfa i theta), reakcjach fizjologicznych widzów (pomiar HRV, saturacji krwi i parametrów psychomotorycznych) oraz specyfice teatralnego otoczenia (pomiar natężenia dźwięku i światła). W efekcie tego procesu powstaje cyfrowy model zbiorowego doświadczenia.
UWAGA
Spektakl zawiera intensywne efekty świetlne oraz dźwiękowe, które mogą być uciążliwe dla osób wrażliwych.
Scenariusz i reżyseria: Adam Ziajski
Wykonanie: Agnieszka Turek, Krystyna Kaleniewicz, Dominika Mroczek-Dąbrowska, Karol Bijata, Jędrzej Guzik, Lucjan Piechota, Albert Łukasik, Maciej Frycz, Jacek Broda, Adam Ziajski
Kostiumy i scenografia: Grupa Mixer
Multimedia: Jędrzej Guzik, Lucjan Piechota, Albert Łukasik
Muzyka: Maciej Frycz
Światła: Jacek Broda
Konsultacja choreograficzna: Hashimotowiksa
Tłumaczenie PJM: Dominika Mroczek-Dąbrowska
Komunikacja i promocja: Michalina Cendrowska, Aleksandra Puk
Identyfikacja graficzna: Kornelia Nowak
Tłumaczenie PJM: Dominika Mroczek-Dąbrowska
Produkcja wykonawcza: Aleksandra Puk
Partner technologiczny: MindEasy
Produkcja: Scena Robocza
Premiera: 3 października 2025
RECENZJE
"Umwelt" zaprasza do refleksji na temat specyfiki aparatu poznawczego i percepcyjnego. Ich oboczności sprawiają, że nie tylko ludzie znają świat inny niż świat zwierząt dysponujących szczególnymi zmysłami, ale także odróżniają się od siebie wzajemnie. Konstruowane przez każdego i każdą z nas wizje rzeczywistości nie muszą być tożsame. Podjęta przez Ziajskiego i zespół współpracujących z nim osób praca dowodzi, że żyjemy w fascynującej mieszaninie wieloświatów. Różnic, z medycznego punktu widzenia traktowanych jako odstępstwa od normy, nie należy traktować jak niepełnosprawności. To one nadają specyficzne cechy rzeczywistości, a nam pozwalają pięknie się różnić.
To laboratorium, jego kontrolowane warunki i wyodrębniona próba badawcza zaistniały na scenie, ponieważ bez nich trudno byłoby uruchomić ciekawość oraz zawiesić dotych- czasowe nawyki poznawcze. Być może dlatego, że żyjemy w społeczeństwie, gdzie wy- żej ceni się technologię od emocji, a spotkania odbywają się częściej online niż twarzą w twarz. Zamykamy się w bańkach informacyjnych – rzadko lub wcale nie poddając re- fleksji faktu, że ktoś na dokładnie tę samą sprawę może spojrzeć skrajnie inaczej. O sukcesie tej konstrukcji najlepiej może świadczyć fakt, że z równym powodzeniem moż- na by włożyć w nią inne historie – opowiadane na przykład z perspektywy rasy, klasy, płci lub nawet wykluczenia komunikacyjnego. Za każdym razem efekt byłby podobny, bo po wytrąceniu z wygody swojej własnej pozycji, zmuszałby do choć odrobiny refleksji nad tym, jak działają światy ludzi wokół.
BIO
Adam Ziajski – reżyser, aktor, scenograf, menedżer kultury i producent. Absolwent UAM. Założyciel i lider Teatru Strefa Ciszy (1993-2015), z którym zrealizował 35 spektakli, widowisk i happeningów w przestrzeniach otwartych. W roku 2016 rozpoczął samodzielną drogę artystyczną, realizując dyptyk poświęcony osobom wykluczonym społecznie. Spektakl „Nie mów nikomu” powstał w Scenie Roboczej z udziałem osób niesłyszących (nagroda Zygmunta Duczyńskiego za Indywidualność Artystyczną Festiwalu Kontrapunkt, Grand Prix TOPOFF Festival), a „Spójrz na mnie” z udziałem osób niewidomych w Teatrze Śląskim (Nagroda Główna Jury i Grand Prix Festiwalu Kontrapunkt). W roku 2019 w Teatrze Nowym w Poznaniu zrealizował spektakl „Chciałbym nie być” oddając głos rodzinom osób zaginionych. 3 lata później zadebiutował na 62. KFF filmem krótkometrażowym „Obecność obowiązkowa”. Na stałe związany ze Sceną Roboczą, której jest pomysłodawcą i założyciele.
Maciej Frycz – muzyk, kompozytor, producent muzyczny i realizator dźwięku z 20-letnim stażem. Jako realizator współpracował z zespołami: Muchy, Pustki, Snowman, Kobiety i WaluśKraksaKryzys. Wyprodukował wiele płyt jazzowych, folkowych, awangardowych i rockowych, m. in. dla wytwórni Multikulti, Lado ABC, Kilogram Records. Tworzy również muzykę do spektakli teatralnych i filmów.
Michał Kurasiński – technik, realizator z 6-letnim doświadczeniem. Hobbystycznie elektronik, programista, pisarz, muzyk oraz twórca instalacji przestrzennych. Pracował zarówno z grupami młodzieżowymi, jak i ze znanymi artystami. Swoim doświadczeniem wspierał zespół Teatru Kana, Teatru Polskiego w Szczecinie i Festiwalu „Kontrapunkt”. Na codzień współpracuje ze Sceną Roboczą i Stargardzkim Centrum Kultury.
Jędrzej Guzik – multidyscyplinarny twórca wizualny, art director działający na polu animacji, wideo, projektowania graficznego i nowych technologii. Autor i współautor licznych okładek, teledysków i wizualizacji do projektów najbardziej popularnych artystów i festiwali w Polsce. Estetycznie entuzjasta strukturalnej deformacji i techniczno-naukowych interfejsów.
Grupa Mixer – Dorota Gaj-Woźniak, Monika Ulańska, Robert Woźniak, jako kolektyw artystyczny działają w przestrzeniach sztuki, mody i teatru od 2002 roku. W tym czasie zrealizowali unikatowe kolekcje ubiorów użytkowych oraz kostiumy i scenografie do ponad 100 spektakli w teatrach w całej Polsce. Pracowali z reżyserkami Abbe i Warsicką. Reżyserami: Liberem, Ratajczakiem, Ziajskim, Rekowskim, Buszko, Kaczorowskim. Laureaci wielu wyróżnień i nagród min.: za scenografię i kostiumy do spektaklu ,,Na Boga!” na Festiwalu Dramaturgii Współczesnej „Rzeczywistość przedstawiona”; nagroda Złota Kieszeń za kostiumy do spektaklu „Fahrenheit’’ na Festiwalu Scenografii i Kostiumów „Scena w Budowie”.
Spektakl powstał w ramach programu OFF Polska organizowanego przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Dofinansowano ze środków budżetowych miasta Poznania #poznanwspiera
- Czas trwania
80 minut
Dodatkowe informacje:
Prosimy o punktualne przybycie. Osoby spóźnione mogą nie zostać wpuszczone na spektakl. - Wiek
14+
Możliwość komentowania została wyłączona.